Mae menyw a ddaeth yn adnabyddus fel \u201cwyneb gogledd Cymru\u201d ar \u00f4l iddi ennill cystadleuaeth ganu bron i 70 mlynedd yn \u00f4l yn Eisteddfod Gerddorol Genedlaethol Llangollen yn dal i ddychwelyd yno bob blwyddyn fel gwirfoddolwr. Pan oedd yn ei harddegau, teithiodd Myron Lloyd o\u2019i chartref yn Sir Benfro i gystadlu yn y categori Unawd C\u00e2n Werin yn Eisteddfod 1956. Daeth yn fuddugol.<\/p>\n
Oherwydd ei llwyddiant, tynnwyd llun o Myron \u2013 oedd \u00e2\u2019r cyfenw Williams bryd hynny am ei bod yn ddibriod \u2013 gan nifer o ddynion camera wrth iddi ddathlu allan ar y cae. Yn ddiweddarach, pan oedd hi yn \u00f4l yn ne Cymru, cafodd y ferch i ffermwr, sydd yn awr yn ei 80au, syndod o weld y llun hwnnw ohoni a dynnwyd ar y diwrnod yn dechrau ymddangos ar amrywiaeth o nwyddau gwerthu oedd yn hysbysebu Gogledd Cymru. Roedd hi\u2019n gwisgo gwisg Gymreig draddodiadol, yr het ddu a\u2019r si\u00f4l, ac aeth y llun yn firol, neu mor agos ag y gellid i hynny yn yr 1950au.\u2019\u2019<\/p>\n
Mae Myron, sy\u2019n byw yn Rhuthun erbyn hyn, yn cofio: \u201cWedi i mi ennill y gystadleuaeth roedd gweiddi mawr ar y maes wrth i bobl geisio tynnu fy llun, ac roeddwn i\u2019n hapus am hynny \u201cYna tua blwyddyn wedyn, dywedwyd wrthyf fod y llun ohonof, a rhai eraill tebyg a dynnwyd yn Llangollen, yn ymddangos mewn llyfrau gwybodaeth am ogledd Cymru a nwyddau marchnata eraill fel matiau i gwpannau, matiau i blatiau ac hyd yn oedd gwmpawdau ac amserwyr berwi wy wedi eu gosod ar ddarnau bach o bren.<\/p>\n
\u201cRoedd hi\u2019n ymddangos bod pobl yn eu hoffi nhw a phrynodd mam ddau o bopeth, felly mae rhai o\u2019r rhain yn dal i fod gen i flynyddoedd yn ddiweddarach. Roedd pawb yn arfer meddwl mod i wedi cael fy nhalu am ddefnyddio fy llun, ond chefais i erioed ddimau goch. Yn wir, dydw i ddim hyd yn gwybod beth oedd enw\u2019r ffotograffwyr perthnasol.\u201d<\/p>\n
Aeth Myron yn ei blaen i briodi swyddog heddlu a threuliodd y cwpwl 53 o flynyddoedd hapus gyda\u2019i gilydd cyn iddo farw wyth mlynedd yn \u00f4l. Oherwydd ei swydd yntau, roedden nhw\u2019n symud t\u0177 yn weddol reolaidd i dai plismon mewn amrywiol rannau o Gymru, a daethent i fyw yng Nghorwen ac yna Rhuthun yn nes ymlaen.<\/p>\n
Yn yr 1970au, penderfynodd Myron y byddai\u2019n hoffi cystadlu yn Llangollen eto ac, er bod ei chais llwyddiannus yn yr 1950au am ganu dwy g\u00e2n werin draddodiadol Gymreig drwy gyfrwng yr iaith Gymraeg, y tro hwn dewisodd berfformio hen garol Gymraeg ac un arall dan y teitl \u2018C\u0175yn Mam yng Nghyfraith\u2019 yn y categori Can Werin i Oedolion.<\/p>\n
Cafodd yr un canlyniad ag a gafodd gwpwl o ddegawdau ynghynt \u2013 buddugoliaeth arall.<\/p>\n
Erbyn yr 1990au, gyda\u2019i diwrnodau cystadlu ar ben, dychwelodd Myron i Llangollen mewn r\u00f4l wahanol, fel aelod gwirfoddol o\u2019r pwyllgor cyhoeddusrwydd, ac yna\u2019n ddiweddarach y pwyllgor marchnata.<\/p>\n
Ac mae hi\u2019n dal i ddychwelyd bob blwyddyn i fod yn rhan o\u2019r T\u00eem Croeso sy\u2019n croesawu noddwyr i\u2019r \u0175yl yn ystod wythnos yr Eisteddfod<\/p>\n
Mae Myron yn dweud ei bod yn deall ac yn cytuno gyda\u2019r newidiadau sy\u2019n cael eu gwneud i\u2019r Eisteddfod i\u2019w helpu i oroesi a ffynnu yn wyneb argyfwng ariannol yr haf diwethaf.<\/p>\n
\u201cRoedd yn rhaid gwneud rhywbeth, mae\u2019r newidiadau sy\u2019n digwydd, yn cynnwys y cyngherddau sy\u2019n cael eu cyhoeddi yn awr gyda chynifer o s\u00ear, fel Tom Jones, Madness, The Manic Street Preachers ac eraill, yn angenrheidiol er mwyn helpu i wella\u2019r sefyllfa ariannol,\u201d meddai.<\/p>\n
\u201cOnd mae hefyd yn bwysig iawn cadw rhai o\u2019r traddodiadau megis y cystadlaethau gwerin sydd yn rhan sylfaenol o hanfod Eisteddfod Llangollen.\u201d<\/p>\n
Dros y blynyddoedd mae Myron wedi gweld \u2013 ac yn aml wedi cyfarfod \u2013 rhai o\u2019r enwau mawr sydd wedi bod ar frig y rhestr yn yr \u0175yl, yn cynnwys yr eicon o Gymru Shirley Bassey, y soprano o Sbaen Montserrat Caball\u00e9 a’r Red Army Choir.<\/p>\n
Yn 2024 mae hi\u2019n dweud ei bod hi\u2019n edrych ymlaen yn fawr iawn at weld Syr Tom Jones, ac efallai gwrdd ag o. Ychwanegodd: \u201cDydw i ddim yn gwybod a fydd hynny\u2019n bosibl ond rwy\u2019n gobeithio\u2019n fawr y bydd.\u201d<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"