Bydd tapestri a gr\u00ebwyd gan ffoadur o Tsiecoslofacia\u2019r 1950au a ddaeth yn wirfoddolwr gydag Eisteddfod Gerddorol Ryngwladol Llangollen yn cael ei arddangos yn yr \u0175yl y flwyddyn nesaf.<\/p>\n
Mae\u2019r lliain bwrdd sydd wedi ei fframio wedi ei haddurno \u00e2 channoedd o lofnodion gan gyn ymwelwyr a chystadleuwyr i\u2019r Eisteddfod. Mae\u2019r lliain yn Swyddfa\u2019r Wasg yr \u0174yl ar hyn o bryd ond mae Darina Gaffin o Froncysyllte, a oedd yn athrawes iaith cyn iddi ymddeol ac sydd wedi gwirfoddoli ei hun fel un o D\u00eem Blodau\u2019r Eisteddfod, eisiau gweld gwaith ei mam yn cael ei arddangos yn gyhoeddus.<\/p>\n
<\/p>\n
Ymhlith y llofnodion y mae llofnod y cyn prif weinidogion Harold Wilson a Ted Heath ynghyd \u00e2\u2019r dywysoges Anne a\u2019r dywysoges Margaret a\u2019i g\u0175r ar y pryd, yr arglwydd Snowdon.<\/p>\n
Ganwyd Darina, yn Bratislava, a dihangodd o\u2019i chartref yn Tsiecoslofacia gyda\u2019i rhieni, Edmund a Magda Markovits, ar \u00f4l i gomiwnyddion gipio grym.<\/p>\n
Symudodd y teulu i Swydd Northampton, lle y treuliodd Magda\u2019r blynyddoedd yn ystod y rhyfel cyn symud yn y pen draw i ogledd Cymru.<\/p>\n
Dywedodd Darina: \u201cYmladdodd fy nhad yn yr Ail Ryfel Byd gyda byddin Tsiec. Danfonwyd ef i\u2019r Rheng Flaen yn Rwsia i ymladd yn erbyn yr Almaenwyr. Ychydig iawn o bobl a ddychwelodd o\u2019r rheng flaen ond fe wnaeth e oroesi, er wnaeth e erioed siarad am ei brofiadau.<\/p>\n
\u201cRoedd fy rhieni ym Mhrydain pan ddechreuodd y rhyfel a threuliodd fy mam flynyddoedd y rhyfel yn Swydd Northampton. Ar \u00f4l i\u2019r rhyfel orffen cawsant eu dychwelyd i Tsiecoslofacia gyda fy mrawd h\u0177n, a anwyd ym Mhrydain.<\/p>\n
\u201cFe wnaethon nhw ddianc i Brydain pan gymrodd y comiwnyddion reolaeth. A dweud y gwir cafodd y fy mrawd ei anfon i Swydd Northampton flwyddyn ynghynt.\u201d<\/p>\n
Dywed Darina i\u2019r teulu ymgartrefu yn Swydd Northampton ond symudasant i Froncysyllte ar \u00f4l gweld hysbyseb ar gyfer eiddo y credent y gallent ei droi yn westy bach.<\/p>\n
Meddai: \u201cYn fuan iawn wedi iddynt gyrraedd y gogledd y daethant ynghlwm wrth yr Eisteddfod oherwydd roedd fy nhad yn medru siarad 10 iaith yn rhugl, a fy mam chwech.<\/p>\n
\u201cGweithiodd dad i Monsanto fel llyfrgellydd a chyfieithydd technegol. Cafodd gynnig swydd gyda Phencadlys Cyfathrebu\u2019r Llywodraeth fel cyfieithydd ond dewisodd aros gyda Monsanto.\u201d<\/p>\n
\u201cBryd hynny, ar ddechrau\u2019r 1950au, ychydig iawn o bobl a fedrai siarad ail iaith felly oherwydd roedd fy rhieni yn medru siarad cymaint o ieithoedd roedd galw amdanynt fel cyfieithwyr.<\/p>\n
\u201cRoedd fy mam hefyd yn gwirfoddoli mewn lletygarwch ac roeddwn i o hyd yn cael fy ngwisgo yn fy ngwisg genedlaethol Tsiecaidd.<\/p>\n
Ychwanegodd: \u201cCafodd mam y syniad o olrhain llofnodion cystadleuwyr, ymwelwyr a gwesteion Llangollen ar liain bwrdd anferth a gafodd hefyd ei addurno gan artistiaid lleol.<\/p>\n
\u201cFe wnaeth mam a th\u00eem o weithwyr nodwydd frodio\u2019r llofnodion a\u2019r darluniau i greu darn o gelf sy\u2019n wir gofnod o hanes cyfoethog yr \u0175yl. Dechreuwyd y prosiect ym 1954 ac ni orffennwyd ef tan 1980.\u201d<\/p>\n
Fel ei rhieni, mae ieithoedd wedi chwarae rhan flaenllaw ym mywyd Darina.<\/p>\n
Dywedodd: \u201cRwy\u2019n siarad Ffrangeg, Saesneg ac Almaeneg fel fy ng\u0175r, George. Rydyn ni\u2019n dau wedi ymddeol fel athrawon iaith. Mae un o\u2019n meibion, John, yn bennaeth yr adran ieithoedd mewn ysgol ramadegol yn Rugby.<\/p>\n
\u201cMae ein mab hynaf, George, yn byw yn Efrog Newydd lle mae\u2019n gweithio fel gwyddonydd TG yn y sector bancio.<\/p>\n
\u201cMae George yn briod \u00e2 menyw o Rwsia, Lyudmila, y cyfarfu \u00e2 hi yn Efrog Newydd ac mae ganddynt ddau o blant, Andrew sy\u2019n wyth, a Julia sy\u2019n bump. Mae ein merch, Jenny, yn offeiriad ar Ynys Hayling ger Portsmouth.\u201d<\/p>\n
Ychwanegodd: \u201cRwy\u2019n falch y bydd y tapestri yn cael ei arddangos yn yr Eisteddfod y flwyddyn nesaf. Mae\u2019n haeddu cael ei weld a\u2019i fwynhau gan gynifer o bobl \u00e2 phosibl. Mae\u2019n sicr yn rhywbeth rwy\u2019n falch iawn ohono.\u201d<\/p>\n
Edmygwyd y tapestri gan Jana Zuplan, 24 oed o Volkertshausen, Baden-Wurttemberg, yr Almaen sy\u2019n gweithio yn Eisteddfod Gerddorol Ryngwladol Llangollen ar leoliad gwaith pedair wythnos drwy gynllun gan ei phrifysgol yn yr Almaen. Dywedodd ei bod hi\u2019n meddwl ei fod yn hardd iawn.<\/p>\n
Dywedodd: \u201cMae\u2019n rhaid ei fod wedi cymryd llawer iawn o amser i\u2019w gwblhau ac mae\u2019n edrych yn anhygoel. Mae gweld enwau cymaint o bobl o genhedloedd gwahanol yn fy atgoffa o hanfod yr \u0175yl.\u201d<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"